WERSJA POLSKA PONIŻEJ – LEIA ESTE POST EM POLONÊS

A kiełbasa caiu no chão. “Ótimo”, eu pensei. “Agora tenho que descobrir como dizer ‘Minha kiełbasa caiu no chão. Posso pegar outra?’ em polonês. Entre todas as frases estranhas que o Duolingo me ensinou no aplicativo, por que não me ensinaram essa?”

Isso aconteceu em 2019, três anos antes de eu começar a trabalhar no Duolingo. Era o final de uma viagem de uma semana pela Polônia com o meu pai e o meu irmão, para comemorar o aniversário de 60 anos do meu pai — além disso, foi a primeira vez que ele e eu pisávamos lá. Havia muita coisa para assimilar: descobrimos que a Polônia era um país moderno, próspero e cosmopolita que, em muitos aspectos, oferecia uma qualidade de vida superior àquela a que estávamos acostumados nos Estados Unidos.

Naquele dia, o último dia inteiro da nossa viagem, eu tinha planejado algo muito especial: uma visita à região de Kurpie, mais especificamente à cidade natal dos meus bisavós, duas horas ao norte de Varsóvia. Era uma pequena vila que não aparecia na maioria dos mapas da Polônia que eu tinha visto, mas eu tinha certeza do nome por causa das histórias do meu avô. Embora tivesse nascido nos Estados Unidos, o meu avô sempre quis visitar aquele lugar, mas nunca conseguiu. Três anos antes daquela viagem, ele faleceu e, depois disso, herdei um baú cheio de cartas e fotos dos seus primos, tias, tios e avós. Essa cidade era o endereço dos remetentes de quase todas aquelas cartas.

Não só essa viagem realizava o desejo do meu avô, como também era a primeira vez que alguém da nossa família visitava aquela vila desde que os meus bisavós emigraram, em 1923. Mesmo que realmente tivéssemos familiares que ainda moravam lá, as chances de encontrá-los eram pequenas: as cartas pararam de chegar de repente, 50 anos antes, quando a minha bisavó morreu. 

Para complicar ainda mais as coisas, com exceção das poucas palavras e frases que o nosso avô nos ensinou, nenhum de nós falava polonês. É um idioma muito difícil de aprender! Felizmente, eu era um aluno assíduo do Duolingo desde 2013 e, nos meses que antecederam a viagem, estudei polonês no aplicativo todos os dias. Eu quebrei a cabeça com os dois aspectos verbais (post em inglês), os três gêneros dos substantivos, os sete casos gramaticais (post em inglês), as combinações de consoantes aparentemente impossíveis de existir e a impiedosa enxurrada de substantivos e verbos irregulares, até concluir o curso. Claro, eu não era fluente — sabia que cometia muitos erros —, mas tinha confiança suficiente para ser o nosso principal tradutor e guia pela Polônia, o que foi muito útil nas cidades do interior, onde menos pessoas falavam inglês.

Nitidamente, eu sabia polonês o suficiente para comprar uma kiełbasa, mas não o suficiente para saber o que dizer quando a deixasse cair… Isso nos traz de volta ao drama que se desenrolava em torno da kiełbasa caída.

Depois de duas horas de viagem até o nosso destino em Kurpie, estávamos com muita fome. Bem no centro da vila, havia uma pequena mercearia, pertencente a um homem chamado Bogdan, que tinha tudo o que queríamos e precisávamos: kiełbasa (linguiça defumada), pączki (rosquinhas recheadas com geleia) e o pão tradicional de Kurpie. Embora eu estivesse com água na boca enquanto passava as compras no caixa, percebi que aquela talvez fosse a minha única chance de perguntar a um morador local sobre a minha família. Depois de receber o troco, falei em voz alta a frase que vinha praticando em polonês: 

“Przepraszam, moi pradziadkowie mieszkali w tej wsi 100 lat temu. Czy znał pan ich?” (“Com licença, os meus bisavós moraram nesta vila 100 anos atrás. O senhor os conheceu?” — uma ótima maneira de começar uma conversa.) 

“Hmm… talvez. Como eles se chamavam?” 

Depois que respondi a Bogdan, ele pensou por alguns segundos, franziu a testa e disse: “Desculpe, acho que não.” 

Um pouco desanimado, saí com as mãos cheias de compras. Sem saber que a kiełbasa não estava embalada em uma sacola, fui pegar as chaves do carro e ouvi o inconfundível ploft de linguiça caindo no chão.

Ótimo. A essa altura, tirei do bolso o meu dicionário Langenscheidt e procurei o mais rápido que pude aquelas palavras essenciais que estavam faltando: caiu… spadła… chão… ziemię…

Entrei na mercearia de novo, repetindo a frase mentalmente. Antes que eu pudesse dizer qualquer coisa, Bogdan falou: “Você pode repetir o nome daquelas pessoas? Acho que talvez eu conheça alguém a quem possa perguntar.”

Bogdan ligou para uma mulher chamada Halina. Depois de alguns minutos de conversa entre os dois, ele disse: “Ela sabe tudo sobre a sua família. E chegará aqui em cinco minutos.” 

Cinco minutos depois, conhecemos a nossa tia Halina.

Minha tia Halina, o comerciante Bogdan, eu segurando as cartas dos meus familiares, e o meu pai em frente à loja de Bogdan, conversando sobre a história das nossas famílias.

Ela nos convidou para ir à casa dela, onde nos serviu uma deliciosa sopa caseira, carne e chá. Ela era mesmo da família? Como aquilo era possível? Minha cabeça estava a mil.

Enquanto olhava uma por uma as cartas que eu tinha levado, o rosto dela se iluminou ao ver o nome no verso de um envelope. Ela apontou para o marido, Mietek. “Essa é a mãe dele.” Menos de uma hora depois de pisarmos na vila de origem da nossa família, o meu pai estava frente a frente com o seu primo de segundo grau.

O meu irmão Joshua, a minha tia Halina, o meu pai, eu e o meu tio Mietek sorrindo e posando para a câmera dentro da casa deles.

Halina e eu continuamos em contato. Embora os nossos planos de visitá-la de novo tenham sido frustrados pela pandemia, o meu irmão e eu finalmente voltamos em 2022. Ficamos lá duas semanas e conhecemos os filhos de Halina e Mietek, que se chamam Grzesiek e Michał, e as suas famílias. Todos nós nos demos bem imediatamente e ficamos muito próximos. 

De 2022 até hoje, visitei a minha família na Polônia dez vezes: eles nos incluíram nos batizados, primeiras comunhões e aniversários. Continuo me surpreendendo com a hospitalidade e o carinho deles, sempre nos recebendo de braços abertos. Foi um privilégio enorme ter essas pessoas maravilhosas na minha vida; eu jamais imaginaria que a minha família pudesse crescer dessa forma. 

Eu com os meus primos Michał e Grzesiek, ao lado das esposas e dos filhos deles, todos sorrindo e posando para a câmera dentro da casa de Grzesiek. A filha de Grzesiek está fazendo chifrinhos na cabeça dele. 

Na época da minha segunda visita, em 2022, eu já tinha aceitado uma proposta para trabalhar como engenheiro de software no Duolingo. Mesmo antes de ser contratado, já estava convencido de que o aplicativo realmente funciona e pode transformar a vida das pessoas, assim como já havia transformado a minha ao reunir a nossa família depois de tantos anos separada. 

Quando conheci a minha família polonesa, a comunicação era extremamente difícil por causa do meu polonês imperfeito e do inglês imperfeito deles. Mas, quando falei sobre o Duolingo, eles baixaram o aplicativo e passaram a usá-lo desde então. Meu primo Michał usa o aplicativo todos os dias há mais de três anos para melhorar o inglês, com uma ofensiva que passou dos 1.245 dias — e que continua aumentando! O mesmo vale para a esposa dele, Justyna, e as suas filhas, assim como para o seu irmão Grzesiek e a filha dele. Até o filho caçula de Michał, com pouco menos de dois anos, imitava a Lily falando “See you next time!” (Até a próxima!) e abria um sorriso ao dizer “Duo!!” sempre que via a coruja verde na tela. Tem sido incrível manter contato próximo com familiares que estão aprendendo inglês no Duolingo e acompanhar os resultados em tempo real. Consigo perceber como o inglês deles fica mais e mais fluente a cada ligação pelo WhatsApp. 

O momento que coroou essa história veio quando a família de Michał veio a Nova York para nos visitar em julho de 2023. Era a primeira vez que a família dele viajava para os Estados Unidos. E, é claro, conhecer o escritório do Duolingo era uma das principais atrações, já que foi por meio do aplicativo que as nossas famílias conseguiram se reencontrar.

Eu e a minha namorada, Brianne, com Michał, a sua esposa Justyna e os filhos deles, no saguão do escritório do Duolingo em Nova York, com uma estátua do Duo ao fundo e prédios altos do lado de fora da janela.

 O que começou como uma busca por frios durante uma viagem acabou se transformando em uma relação profunda e para a vida toda com pessoas incríveis que tenho orgulho de chamar de minha família. Sei que esta é apenas uma entre muitas histórias de como o Duolingo pode transformar a vida das pessoas; aprender um idioma realmente pode dar a você o poder de criar laços verdadeiros com pessoas de outros continentes e culturas. É uma grande honra trabalhar neste aplicativo que realmente mudou a minha vida. 

Obrigado à Dra. Małgorzata Pośpiech por me ajudar com a tradução para o polonês logo abaixo! 

WERSJA POLSKA:

To historia kawałka kiełbasy, który upadł na ziemię. “No ładnie,” pomyślałem sobie, “A teraz muszę dowiedzieć się jak to będzie po polsku, wrócić do sklepu i poprosić o świeży. Ze wszystkich dziwnych fraz, które Duolingo nauczyło mnie, dlaczego nie mogło mnie nauczyć właśnie tego zwrotu?”

Był rok 2019, trzy lata zanim zostałem pracownikiem Duolingo. To był koniec długiego tygodnia podróży po Polsce z bratem i z naszym tatą, aby obchodzić jego 60-te urodziny. To była także nasza pierwsza wizyta w Polsce – i dlatego była to bardzo wyjątkowa okazja dla naszej rodziny. Ta podróż była dla nas dużym przeżyciem. Nie spodziewaliśmy się, że Polska jest tak nowoczesnym, kosmopolitycznym, kwitnącym krajem, o wysokim standardzie życia, czasami wyższym niż w Stanach Zjednoczonych.

Na ostatni dzień naszej podróży, zaplanowałem coś naprawdę specjalnego: wizytę w rodzinnej wiosce moich pradziadków na Kurpiach. Trudno było, znaleźć ją na mapie, ale dowiedziałem się, jak nazywa się ta wioska z opowieści mojego dziadka. Chociaż nasz dziadek urodził się w Stanach Zjednoczonych, całe życie marzył, żeby odwiedzić tę wieś, nie zdążył. Zmarł niespełna trzy lata przed naszą podróżą. Odziedziczyłem kufer pełen starych listów i zdjęć jego kuzynów, ciotek, wujków i dziadków. Ta miejscowość widniała jako adres zwrotny na niemal wszystkich tych listach.

To nie tylko było spełnienie marzeń mojego dziadka, ale też był to pierwszy raz, gdy ktoś z naszej rodziny odwiedził tę wioskę po emigracji moich pradziadków w 1923 roku. Nie mieliśmy zielonego pojęcia, czy jacyś krewni tam nadal żyli. Jeśli tak, prawdopodobnie wciąż byłoby trudno ich znaleźć. Listy od nich przestały przychodzić nagle 50 lat temu, po śmierci mojej prababci.

Komplikował rzeczy bardziej fakt, że nikt z nas, oprócz kilku słów i fraz, których nas nauczył nasz dziadek, nie mówił po polsku. To bardzo trudny język! Chociaż moją tajemnicą było, że od 2013 roku uczyłem się wielu języków z Duolingo. Kilka miesięcy przed podróżą, uczyłem się polskiego na Duolingo każdego dnia. Walczyłem z dwoma aspektami czasowników, z trzema rodzajami rzeczowników, z siedmioma przypadkami, z niemożliwymi do wymówienia zbitkami spółgłosek i nieregularnymi formami rzeczowników i czasowników, aż do skończenia całego kursu. Jasne, nie mówiłem płynnie i robiłem dużo błędów, ale byłem przekonany, że mogę być naszym tłumaczem i przewodnikiem po Polsce, co byłoby pomocne w małych wsiach, gdzie mało kto mówił po angielsku.

Oczywiście, znałem na tyle polski, żeby kupić kiełbasę, ale nie na tyle, żeby wytłumaczyć, co się stało. Wróćmy do dramatycznej sytuacji upuszczonej przeze mnie kiełbasy.

Po dwóch godzinach jazdy do miejsca naszego przeznaczenia na Kurpiach, byliśmy potwornie głodni. W centrum wioski był mały sklepik, którego właściciel, Bogdan, miał wszystko, co chcieliśmy i potrzebowaliśmy: kiełbasy, pączki i tradycyjny kurpiowski chleb. Chociaż ślinka mi ciekła kiedy płaciłem Bogdanowi, uprzytomniłem sobie, że to może być moja jedyna szansa, aby zapytać o moją rodzinę. Kiedy podał mi resztę, powiedziałem głośno zdanie, które ciągle powtarzałem w myślach:

“Przepraszam, moi pradziadkowie mieszkali w tej wsi 100 lat temu. Czy znał pan ich?” (Świetny sposób na rozpoczęcie rozmowy.)

“Hmm… nie wiem. Może tak, może nie. Jak się nazywali?”

Kiedy powiedziałem Bogdanowi nazwiska, myślał przez chwilę, zmarszczył brwi i powiedział: “Przykro mi, ale chyba nie.”

Trochę rozczarowany, wyszedłem z rękoma pełnymi zakupów. Nie wiedziałem, że kiełbasa była zapakowana w papier a nie w torebkę, i kiedy wyjmowałem kluczyki do samochodu, usłyszałem charakterystyczny dźwięk kiełbasy uderzającej o ziemię.

No dobra. W tym momencie, wyjąłem mój kieszonkowy słownik Langenscheidta i poszukałem tych ważnych brakujących mi słów, tak szybko jak mogłem: dropped… spadła… ground… ziemię…

Wróciłem do sklepu, ćwicząc zdanie w myślach. Zanim jednak zdążyłem się odezwać, Bogdan powiedział: “Czy może pan powtórzyć nazwiska tych ludzi? Myślę, że mogę znać kogoś, kogo mógłbym zapytać.”

Bogdan zadzwonił do kobiety o imieniu Halina. Po kilku minutach, powiedział: “Ona wie wszystko o pańskiej rodzinie. Będzie tu za pięć minut.”

Pięć minut później, poznaliśmy naszą ciocię Halinę.

Moja ciocia Halina, właściciel sklepu pan Bogdan, ja z listami od rodziny i mój tata. Stoimy przed sklepem Bogdana, rozmawiając o naszej rodzinie.

Halina zaprosiła nas do siebie i poczęstowała nas pyszną domową zupą, mięsem i herbatą. Czy naprawdę jest naszą rodziną? Jak to możliwe? Kręciło mi się w głowie z nadmiaru wrażeń.

Przeglądając listy, które przywiozłem ze sobą, rozpromieniła się, widząc nazwisko i imię na tylnej stronie jednej z kopert. Wskazała na męża, Mietka. “To jego mama.” W przeciągu jednej godziny od momentu, kiedy przyjechaliśmy do rodzinnej wioski naszych przodków, mój tata siedział na przeciwko swojego kuzyna z drugiej linii.

Mój brat Joshua, ciocia Halina, mój tata, ja i mój wujek Mietek w ich domu. Uśmiechamy się i pozujemy do zdjęcia.

Halina i ja pozostaliśmy w kontakcie. Chociaż nasze starania, żeby powrócić zostały pokrzyżowane przez pandemię, mój brat Joshua i ja odwiedziliśmy Halinę po raz drugi w 2022 roku. Spędziliśmy tam dwa tygodnie i spotkaliśmy obu synów Haliny i Mietka - Grześka i Michała, oraz ich rodziny. Od pierwszej chwili poczuliśmy się sobie niezwykle bliscy.

Od 2022 roku do dzisiaj, odwiedziłem ich w Polsce dziesięć razy. Braliśmy udział w rodzinnych uroczystościach: chrzcinach, pierwszych komuniach i urodzinach. Do dzisiaj jestem ogromnie wzruszony ich gościnnością i ciepłym przyjęciem. Przywitali nas z otwartymi ramionami. To niezwykły przywilej być częścią tej rodziny. Nigdy nie myślałem, że to mogłoby być możliwe.

Z moimi kuzynami, Michałem i Grześkiem, ich żonami i dziećmi w domu Grześka. Uśmiechamy się do zdjęcia, a jego córka robi mu zajączka.

W momencie drugiej wizyty w 2022 roku, już przyjąłem ofertę pracy w firmie Duolingo jako inżynier oprogramowania i byłem całkowicie przekonany, że aplikacja Duolingo naprawdę może zmienić życie ludzi, bo bardzo zmieniła moje, przez odnalezienie i połączenie naszej dawno zaginionej rodziny.

Kiedy spotkaliśmy się po raz pierwszy, bardzo trudne było się porozumieć, z powodu mojej słabej znajomości języka polskiego i ich równie słabej znajomości angielskiego. Kiedy dowiedzieli się, że pracuję w Duolingo, pobrali tę aplikację i używają jej do dzisiaj. Mój kuzyn Michał od tego czasu używa jej codziennie, żeby szlifować swój angielski, z serią 1245 dni (ciągle rosnącą). A także jego żona Justyna, ich córki, jego brat Grzesiek i jego córka. Nawet najmłodszy syn Michała, kiedy miał prawie 2 lata, potrafił naśladować Lilę z frazą “See you next time!” (“Do następnego razu!”) i rozpromieniał się, kiedy krzyczał “Duo!!” kiedykolwiek widział na ekranie naszą zieloną sowę. To niesamowite doświadczenie, żeby mieć bliski kontakt z członkami rodziny uczącymi się angielskiego na Duolingo, i obserwować ich postępy na bieżąco. Słyszę progres każdego razu, kiedy rozmawiamy na WhatsAppie.

Bardzo ważnym momentem w moim życiu była wizyta Michała i jego rodziny w Nowym Jorku w lipcu zeszłego roku, która zbiegła się z ich pierwszym pobytem w Stanach Zjednoczonych. Oczywiście, wizyta w biurze Duolingo była jedną z głównych atrakcji, ponieważ to właśnie dzięki Duo nasze rodziny mogły się ponownie spotkać.

Z Brianne, moją dziewczyną, razem z Michałem, jego żoną, Justyną i ich dziećmi w lobby biura Duolingo w Nowym Jorku. Za nami rzeźba Duo, maskotki Duolingo, a za oknem wieżowce.

To, co zaczęło się od zakupu prowiantu w małym wiejskim sklepiku, przerodziło się w głęboką, trwającą całe życie relację z niezwykłymi ludźmi, których z dumą nazywam swoją rodziną. Wiem, że moja historia to tylko jedna z wielu, które pokazują, jak nauka języków – zwłaszcza dzięki Duolingo – potrafi odmienić życie. Nauka języków naprawdę daje możliwość nawiązywania prawdziwych więzi z ludźmi ponad granicami kontynentów i kultur. To dla mnie ogromny zaszczyt móc pracować nad tą aplikacją, która naprawdę odmieniła moje życie.

Bardzo dziękuję Pani dr Małgorzacie Pośpiech za konsultację mojego tłumaczenia na język polski!